sonraki »

[Animatörbey]

RENK ALGILAMASI VE RENKLERİN BİYOLOJİK TEMELİ

İnsan gözünün renk algılaması, tamamen retina tabakasındaki konik hücrelerin ışığa karşı verdikleri fizyolojik tepkilerle ilgilidir.

İnsan gözündeki konik hücrelerde, üç tür ışığa karşı duyarlı fotoreseptör (ışığa duyarlı sinir ucu) vardır: Sarımtrak-yeşil (uzun dalga boyu veya L), mavimsi-yeşil (orta dalga boyu veya M) ve mavimsi-viyolet (kısa dalga boyu veya S). Kabul edilen dalga boylarının sayısal karşılıkları, 564 nm, 534 nm ve 420 nm’dir.

En çok bu dalga boylarından gelen ışıklara duyarlılık gösteririz.

Bu üç kaynaktan alınan sinyaller, insan beyninde, değişik renklerin yer aldığı geniş bir renk “gam”ında (gamut) ayırd edilir. Bu renk gamı, çoğunlukla (ayrıntılı olarak) yeşil ışık ve yeşil rengin öteki tonları arasında yer alır.

Örneğin, sarı ışık, 577 nm ile 597 nm arasında yer alır ve retina tabakasında kırılır. Bu dalga boylarından gelen ışıklar, retinanın hem orta dalgaya hem de uzun dalgaya duyarlı konik hücrelerini harekete geçirir ama asla bu dalga uzunlukları ile aynı derecede olmaz. Zira uzun dalga boyundan gelen ışığa karşı daha çok tepki veririz ve fazlaca uzun dalga boyu ışığı, gözümüzü yakabilir.

Farklı ışık dalga boylarına karşı gösterilen bu tepki, beyin tarafından algılanır ve yukarıdaki örnekte verilen dalga boyundaki ışık, “sarı” renk kavramı içinde değerlendirilir. Böylece, beyin, objelerden yansıyıp gözümüze gelen ve ilgili konik hücreler tarafından uyarılan söz konusu dalga boyunun farklı derecelerindeki ışığı, sarı ışık olarak algılar.

Öteki canlılar ise farklı renk algılamalarına sahiptir. İnsan dışındaki canlılar genellikle dört rengi algılayan sinir uçlarına sahiptir. Kuşlar, dört renk algılayabilen canlılardan biridir. Ancak memeli hayvanların çoğunluğu, iki renk esaslı algılama sistemini kullanır.

Ancak insanların da üç renk algılama sistemini tam anlamıyla etkili şekilde kullandığı söylenemez. Gerçek hayatta daha az enerji harcanmasını sağlayacak bir renk algılamasına yakın şekilde, bu üç ışık gönderici kaynağı, konik hücreler tarafından eşleştirilir. 


L.E.

(devam edecek)